Gaan kinderen met een verstandelijke beperking in Kabale naar school ?

Als er geen bijzondere scholen of centra voor kinderen met een verstandelijke beperking zijn in Kabale town -zie ons vorig bericht-, waar zijn de kinderen dan? In het gewone onderwijs? Of thuis in hun families?

Jakob in het eerste leerjaar van Child Africa

Met het akkoord van de onderwijsinspecteurs van Kabale hebben we een kleine enquête gehouden bij kleuterscholen gevestigd in de omgeving van onze toekomstige school. Volgende scholen werden bevraagd:

-Child Africa Nursery School;

-Home Care Nursery School;

-Universal Nursery School;

-Wise Parents Nursery School.

Bovendien hebben we nog een bezoek gebracht aan Child Shelter Nursery School buiten onze ‘werkzone’.

De nieuwe gebouwen van Home Care School

De scholen werden bevraagd aan de hand van een eenvoudig vragenlijstje (bijlage 5). Het blijkt dat de scholen bijna geen kinderen met een verstandelijke beperking onderwijs geven (noch in de kleuterschool, noch in de lagere school). Het gaat dan nog bijna uitsluitend over kinderen met een lichte verstandelijke beperking. Kinderen met een matige of ernstige verstandelijke beperking bieden zich soms wel aan maar de school houdt dan de boot af. De scholen vinden het moeilijk deze kinderen te begeleiden. Ze worden gezien als storend voor het klasgebeuren. Ze passen ook niet in het competitieve klimaat dat in de scholen heerst. Zelfs in de eerste kleuterklas worden al examens afgenomen!

Sommige scholen staan meer open voor kinderen met een beperking dan andere scholen. Zo telt de door een Noorse NGO gesteunde Child Africa Junior School een vijftiental dove leerlingen. Het blijkt dat weinig ouders kosten willen maken om een kind met een verstandelijke beperking naar school te sturen. De ouders vragen zich af wat het kind er zal leren en zoals we al aanhaalden: de school verwelkomt deze leerlingen niet graag. We kregen meerdere getuigenissen over leerkrachten die de kinderen uit hun klas wegpesten of die door hun collega’s uitgelachen worden als ze er een ‘slow learner’ bij nemen. Eén en ander staat in schril contrast met de opgewekte boodschappen die NGO’s de wereld insturen over inclusief onderwijs in Oeganda. Of is Kabale de uitzondering?

Onze conclusie is: zeer weinig kinderen met een verstandelijke beperking gaan naar school. In theorie zijn ze er wel welkom; in de praktijk niet.

Dienstverlening voor personen met een handicap in Kabale

Als onderdeel van de omgevingsverkenning hebben we uitgezocht wat er in Kabale bestaat als dienstverlening aan personen met een handicap (PmH), in het bijzonder aan personen met een verstandelijke beperking.

We lijsten de in Kabale bestaande initiatieven op:

-Orthopaedic workshop: productie van hulpmiddelen voor personen met een fysieke beperking;

Orthopaedic workshop

-Child Africa Junior School: lagere school waar ook een 15 dove kinderen onderwezen worden;

-Hornby High School: secundair onderwijs. Deze school heeft ook een 15-tal blinde kinderen.

De dove en blinde kinderen zitten in aparte klassen.

SNEC Kitanga

Voor kinderen met een verstandelijke beperking zijn er geen initiatieven in Kabale town. Wel werden we geregeld verwezen naar een centrum in Kabale district nl. Kitanga Special Needs Education Centre (SNEC), op een uurtje rijden van Kabale town.

Jongeren in de klsa voor leerlingen met een verstandelijke beperking SNEC Kitanga

Wij bezochten de Orthopaedic workshop, Child Africa Junior School en Kitanga Special Needs Education Centre. Het laatste centrum is het meest relevant voor ons omdat een deel van de cliënten tot onze doelgroep behoren. We troffen er nl. een tiental jongeren met een ernstige verstandelijke beperking aan. Het aanbod voor deze jongeren was bepaald ontgoochelend. Ze zaten wat voor zich uit te staren in een klaslokaal waar een leerkracht één van deze jongeren voor een zinloze rekenoefening (!?) aan het bord had geplaatst!

Kabale deel 3: weinig dynamiek en grote verdeeldheid

In deel 2 zagen we dat er heel wat problemen zijn in Kabale. Het ziet er niet naar uit dat hierin snel verandering zal komen.

Oude verkiezingsaffiches in het partijlokaal van de NRM

Wie zoekt naar verklaringen voor het gebrek aan dynamiek in Kabale komt onder andere uit bij het feit dat de kom van Kabale vol gebouwd is en dat er weinig plaats is voor uitbreiding en vernieuwing. Mensen aarzelen nog om te bouwen op de steile hellingen in de omgeving of het is te kostelijk.

Predikanten

Kabale heeft nood aan een krachtig beleid. Maar de verdeeldheid is groot, zowel politiek als religieus. Talrijke kerken hebben elk hun eigen aanhang. Politici doen torenhoge verkiezingsbeloftes maar daar blijft het bij. Velen zullen zeggen dat de corruptie welig tiert; anderen houden het erbij dat in een land als Oeganda andere gewoontes gelden.

Kabale deel 2: gebrekkige basisvoorzieningen en sociale problemen

Smurrie in open riolen

In tegenstelling tot een aantal andere provinciesteden in Oeganda ligt Kabale er onverzorgd, ja eigenlijk vuil, bij. De wegen zijn slecht onderhouden en overal zie je riolen vol smurrie. Bij een hevige regenbui lopen de straten meteen onder water. Op talrijke plaatsen zie je wilde stortplaatsen. De prachtige omgeving van Kabale heeft het stadje niet bewogen tot een ecologisch beleid, integendeel.

Met de nutsvoorzieningen schort er heel veel in Kabale. De helft van de tijd is er geen elektriciteit. Je kan het dan meemaken dat je 2 of 3 dagen moet wachten op een drukwerkje dat je normaal op enkele uren kan krijgen. Ook was er een ernstig watertekort in de periode dat wij in Kabale verbleven. Je ziet dan secundaire handel in water ontstaan of arme mensen scheppen zeer vervuild water op.

Wie de buitenwijken van Kabale frequenteert merkt meteen dat veel mensen leven in grauwe armoede. Je vindt er mini-winkeltjes die mini-porties houtskool, aardappelen e.d. verkopen aan mensen die bezig zijn met overleven.

Sarah is al  moeder en houdt een kleine bar op Kekubo Road

Mensen drinken het weinige geld dat ze verdienen –veel mensen leven van losse werkjes- op. Populair is de goedkope lokaal geproduceerde waragi en dit ondanks het feit dat hij verantwoordelijk is voor talrijke doden. Het aantal gebruikers van lokaal geproduceerde soft drugs neemt zienderogen toe.

De misdaadcijfers in Kabale zijn stijgende. Jongeren die van het platteland naar de stad komen afgezakt en er geen inkomen kunnen realiseren begeven zich, vooral ’s nachts, op dievenpad. Voor blanken is Kabale ’s nachts onveilig.

Kabale deel 1: stopplaats voor toeristen en onderwijscentrum

Van 2 oktober tot 21 november waren we in Oeganda. In de komende weken volgen een reeks bijdragen over Oeganda en Kabale, het provinciestadje waar we het PROUD-project uit de grond gaan stampen. We beginnen met een verkenning van Kabale-stad in 3 bijdragen. De eerste gaat over Kabale als toeristische plaats en als onderwijscentrum.

Kabale ligt in een smalle kom

Kabale town is de hoofdstad van Kabale district. Kabale town telt zo’n 50.000 inwoners. De omgeving van Kabale is bergachtig.

Lake Bunyonyi is zeker een omweg waard

Door Kabale loopt er en slecht onderhouden 2-vaksbaan in tarmac. Ze loopt in één richting naar Kampala, met een afslag naar Kigali en in de andere richting naar Kisoro. Nabij Kabale ligt het Bunyonyi-meer, een toeristische trekpleister. Toeristen blijven ook in Kabale overnachten op weg naar Bwindi Impenetrable Forest voor een bezoek aan de berggorilla’s. De voornaamste banken die actief zijn in Oeganda hebben allemaal een filiaal in Kabale.

Bishop Barham University

Toch stelt Kabale op economisch vlak weinig voor. Er wordt weinig geproduceerd of ontgonnen en de landbouwproductie ging zelfs achteruit. Kabale is vooral onderwijscentrum. Het telt talrijke scholen van alle niveaus en zelfs 3 universiteiten.

Ouders doen grote inspanningen om het schoolgeld van hun kinderen te betalen. Elk jaar studeren er tienduizenden universitairen af in Oeganda. We konden zelf getuige zijn van de talrijke ‘graduation ceremonies’, waarbij mensen hun laatste cent uitgeven aan een toga. In het grootste deel van de gevallen het begin van een langdurige periode van werkloosheid. De jonge afgestudeerden hebben geen vaardigheden en kunnen zich niet inbeelden dat ze met een klein kapitaaltje en hard werken iets uit de grond kunnen stampen. Gelukkig begint het beleid geleidelijk aan meer aandacht te besteden aan beroepsgerichte opleidingen.

Herinneringen aan Johannesburg, de stad van Mandela

Nelson Mandela

Toen ik enkele jaren geleden Johannesburg bezocht, viel het me op hoe ‘aanwezig’ Nelson Mandela daar was. Je ademde hem als het ware in met de lucht. Deze foto van Mandela hing ergens in een restaurant.

Zuilen Apartheid Museum

Natuurlijk ging ik ook naar het Apartheid Museum. De zuilen die er staan geven de nieuwe waarden aan. “Reconciliation” is één van de pijlers waarop Mandela zijn beleid steunde. 

Hector en Mbuyisa

Om iets te begrijpen van Mandela moet je het verhaal van Mbuyisa kennen. Bij de rellen in Soweto raapte hij met gevaar voor zijn eigen leven zijn broer Hector op die verwond was door politiekogels. De foto ervan is beroemd. Maar zijn moeder zei: “Mbuyisa is of was mijn zoon. In onze cultuur is het oprapen van Hector geen heldendaad. Het was zijn plicht als broer. Als hij hem had laten liggen en iemand zou hem over Hector hebben zien springen, dan zou hij hier niet kunnen wonen.”

Iets gelijkaardigs geldt voor Mandela: op de één of andere manier deed hij gewoon zijn plicht. Maar er zijn niet zoveel mensen die dat doen. En daarom verdient hij een eresaluut.

Nelson Rolihlahla Mandela *18 juli 1918 † 5 december 2013

Nelson Mandela. Schilderij tentoongesteld in Bird Nest, Kabale

Nelson Rolihlahla Mandela wordt op 18 juli 1918 geboren als Rolihlahla Mandela in de Zuid-Afrikaanse Oost-Kaap. Zijn moeder heet Fanny -zoals mijn moeder- en is de derde echtgenote van zijn vader. Zijn voornaam Rolihlahla betekent 'aan de tak van een boom trekken', een beetje een lastpost dus. Zijn Engelse roepnaam Nelson krijgt hij op zijn eerste schooldag van zijn onderwijzeres. Hij is dan zeven.

Mandela is advocaat van opleiding en opent met een vriend het eerste zwarte advocatenkantoor in Johannesburg. Hij geraakt steeds meer betrokken bij de strijd van het African National Congress (ANC) tegen het blanke apartheidsregime. Aanvankelijk laat hij zich inspireren door het geweldloze verzet à la Gandhi, maar later organiseert hij mee de gewapende strijd. In 1963 wordt hij gearresteerd en veroordeeld tot levenslange opsluiting.

Mandela verbleef van 1964 tot 1982 in de gevangenis op Robbeneiland en tussen 1982 en 1990 nog in twee andere gevangenissen. Hij ondergaat een zwaar gevangenisregime maar geeft zijn idealen niet op. Vanaf 1976, het jaar waarin de rellen in de krottenwijk Soweto van Johannesburg uitbreken, zijn er contacten en onderhandelingen tussen de Zuid-Afrikaanse regering en Mandela.

Tijdens zijn lange gevangenschap is Mandela uitgegroeid tot het symbool van de wereldwijde anti-apartheid-beweging. Op 11 februari 1990 wordt hij uiteindelijk vrij gelaten. Vijf jaar later staan de blanken de macht af en wordt Mandela president van Zuid-Afrika. Met de hulp van de zwarte aartsbisschop Desmond Tutu weet hij een sfeer van nationale verzoening te bewerkstelligen.

In 1999 besluit Mandela zich niet herkiesbaar te stellen als president. Zijn publieke rol is sindsdien beperkt, maar in Zuid-Afrika wordt hij beschouwd als de ‘Vader van het vaderland’. Sinds zijn gevangenschap op Robbeneiland is zijn gezondheid broos. Na meerdere opnames in het ziekenhuis overlijdt hij op 5 december thuis in Johannesburg.